ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
12
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
موجود ، بعيد نيست كه محصولات ايران در بازارهاى اروپا با موفقيت به رقابت با ديگران برخيزد . در مجموع ، اين ملت دچار بىآبى است زيرا كوههاى بلند مانع نزول برف و باران مىشود ، تنها اهالى با تقسيم نهرها و تعبيهء كاريزها و جويها مىتوانند مقدار كافى آب براى آبيارى تأمين كنند و بدين ترتيب در دشتها با وجود آنكه اغلب هشت ماه تمام در آنجا بارندگى نمىشود كمآبى نيست بلكه كاستى در حمايت كافى از زارعان ، در برابر دخالت قدرتمندان مشاهده مىشود . مردم ايران از نظر تنوع دستكمى از نواحى و مناطق مختلف آن ندارند ، از ايرانيى كه خون خالص در رگهايش جريان دارد گرفته ، تا تركمانى كه از نژاد مغول است . سكنهء دشتها كاملا از اهالى ساحل درياى خزر و كسانى كه در مناطق كوهستانى زندگى مىكنند ، متمايزند ؛ و هر كدام از اين گروهها ، به هنگام تغيير دادن ديار خود ، ناگزيرند با شرايط اقليمى ناحيهء جديد خو بگيرند . هدف و منظور ما از نوشتن اين كتاب بحث دربارهء اين جنبههاى گوناگون است .